Konut ve İşyeri Kirasında Tespit: Farklar ve Ortak Kurallar
TBK 344–345 konut ve çatılı işyeri kiralarında ortak bir çerçeve sunar. Ancak kullanım türü, emsal özellikleri ve brüt/net bedel farklılıkları sonucu etkiler.
Her işyeri aynı kapsamda mı?
Çatılı işyeri ile açık alan veya arsa kiralarının hukuki niteliğini ayırın. Sözleşmenin başlığı tek başına yeterli değildir; kiralananın niteliği ve kullanım amacı değerlendirilir. Beş yıl ve dönem başlangıcı kontrollerini taşınmaza uygun hukuki kapsam üzerinden yapın.
Brüt kira, net kira ve stopaj
Talep edilen bedelin brüt mü net mi olduğunu yazın. GVK 94 kapsamındaki kesinti yükümlüsü kiracının gerçek kişiye ödediği işyeri kirasında genel oran %20 stopajdır; her kiracı veya kiraya veren için aynı vergi işlemi uygulanmaz.
Yalnızca %20 stopaj varsayımında net 40.000 TL, brüt 50.000 TL ve 10.000 TL kesinti demektir. Bu aritmetik örnek mahkemenin belirleyeceği kira veya her sözleşme için vergi sonucu değildir.
Emsalleri nasıl ayırmalısınız?
İşyerinde cephe, kat, yaya erişimi, kullanım izni, alan ve ticari konum gibi özellikleri kaydedin. Konut ilanını dükkâna veya boş teslim bedelini mevcut kiracılığa doğrudan uygulamayın. Aidat ve diğer ödemelerin emsal tutara dahil olup olmadığını belirtin.
Yüzde 25 sınırı ve dövizli sözleşmeler
11 Haziran 2022–1 Temmuz 2024 tarihleri arasında yenilenen dönemlere ilişkin geçici %25 artış sınırı konut kiraları için düzenlenmişti; çatılı işyeri kiralarına genel olarak uygulanmaz. Güncel artış hesabında bu tarihsel sınır kalıcı kural gibi kullanılmamalıdır.
Yabancı para sözleşmelerinde TBK 344/4 yanında kambiyo düzenlemelerindeki yasak ve istisnalar da kontrol edilmelidir. Dövizle sözleşme kurabilmek ile mevcut sözleşmenin bedelini artırabilmek ayrı konulardır.
Hazırlık kontrol listesi
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuya ilişkin kaynaklar
Kaynaklar ve içerik bilgisi
İçerik güncellemesi: . Genel bilgilendirmedir; somut dosyaya ilişkin hukuki görüş veya sonuç garantisi değildir.